Co roku w sezonie przed oscarowym pojawia się jeden film, o którym wszyscy dużo mówią zanim pojawi się na ekranach. A kiedy w końcu ma swoją premierę… wtedy wszyscy nabierają wody w usta. Mam wrażenie, że w tym roku takim filmem jest „Primetime”. Produkcja, która miała przynieść Oscara Robertowi Pattinsonowi, a która jest… delikatnie mówiąc rozczarowująca.
„Primetime” to fabularny debiut Lance’a Oppenheima, który pewnie nie zaliczy tego roku do nieudanych, bo jego dokument wyreżyserowany wraz z Nathanem Fielderem ma szansę być najlepiej ocenianym filmem roku. Jednak to co doskonale sprawdza się w przypadku dokumentów, niekoniecznie gra w filmie fabularnym. Choć sam temat jest wzięty prosto z życia. Bohaterem filmu jest Chris Hansen, amerykański dziennikarz, który prowadził popularny w pewnym momencie program – „To catch a Predator”. Sam program był przejawem pewnego rodzaju telewizji, która trochę już odeszła w zapomnienie. Takiej, która tworzyła pozory społecznego zaangażowania, ale realnie coraz bardziej przesuwała granice tego co było dopuszczalne na ekranie. Był to ten moment na początku lat dwutysięcznych, kiedy powoli stawało się jasne, że telewizja nie będzie dominującym medium kolejnych dekad, ale nikt nie był gotów poddać się bez walki. A walka oznaczała, że na coraz więcej ówczesnych produkcji dziś patrzymy z lekkim przerażeniem. Wydaje się, że jakiekolwiek moralne zasady rządziły wcześniej mediami (nawet tylko pozornie) na początku lat dwutysięcznych ustąpiły bezpardonowej walce o oglądalność, w której najważniejsze było – zaszokować widza i jak najbardziej zbliżyć się do tego co „prawdziwe”.
W tym świecie program Hansena doskonale pasował do przepisu na utrzymanie widowni. Z jednej strony – mógł się wydawać społecznie potrzebny, ostatecznie – chodziło o łapanie pedofili (społeczeństwo jest wiele w stanie wybaczyć, gdy chodzi o dzieci). Z drugiej – miał w sobie coś z pozasądowej, pierwotnej sprawiedliwości, w której łapani przez dziennikarzy i policjantów sprawcy, zostawali właściwie osądzeni i skazani na wizji. Nic dziwnego, że mechanizm się sprawdzał – bazował na bardzo podstawowym instynkcie, by w przypadku niektórych przestępców nie bawić się w prawo, adwokata i sądy, ale wymierzyć sprawiedliwość tu i teraz. W centrum tego wszystkiego był zaś Hansen – stoicki, amerykańsko przystojny i na tyle charyzmatyczny by widzowie wyczekiwali w napięciu aż poinformuje przestępcę, że oto znalazł się w oku kamery.
Photo Credit: Courtesy of A24 – © 2026 A24.
Trudno się dziwić, że taki temat przyciągnął twórców, zwłaszcza, że kariera Hansena może się nie skończyła, ale uległa dość nagłemu tąpnięciu, po tym jak okazało się, że nie tylko przekroczył pewne granice na wizji, ale też, że w życiu prywatnym nie był największym przykładem moralności. To ostatnie dziś budzi już chyba dużo mniej emocji, ale dwie dekady temu, kiedy narracjami wciąż jeszcze rządziły tabloidy zdradzanie swojej żony dużo gorzej wpływało na wizerunek niż dziś. Mamy więc rzeczywiście doskonały punkt wyjścia by opowiedzieć o mediach początku wieku przez pryzmat jednej z polaryzujących postaci.
Problem polega na tym, że aby taka narracja zadziałała, to trzeba w niej zbudować pewien szeroki świat, w którym w pełni rozumiemy działania bohaterów. Twórców filmu to jednak nie interesuje. Skupiają się raczej na psychologii postaci, ale ta jest nieodłącznie związana z szerszym środowiskiem ich działań. Niestety nie bardzo jest na to miejsce w filmie. Nasi bohaterowie wydają się wyjęci z kontekstu, poruszający się po pustym świecie, gdzie ich działania są ograniczone pewną produkcyjną bańką. I choć rozumiem pomysł, by pokazać jak dążenie do coraz większej oglądalności prowadzi do przekroczenia granic, to film nie pozwala nam w żadnym momencie, odnieść bohaterów do zewnętrznego świata. Co jest o tyle problemem, że cała ta historia jest mocno powiązana z tym jak dziennikarze działają w kontekście społecznym, jak postrzega się moralność ich działań i jak podlegają różnym naciskom. Scenariusz filmu został oparty o artykuł prasowy i po seansie doszłam do wniosku, że on sam jest trochę jak artykuł, a odnosi się do sprawy, której przydałaby się raczej książka.
Teoretycznie mógłby to być film balansujący na granicy „telewizyjnego obłędu” gdzie gonienie za coraz większą rybą przysłania bohaterom cały świat. Ale nawet ten wątek, który mógłby budzić dyskomfort i przerażenie, nie wybrzmiewa tu w pełni. Tak, wiemy, że twórcy programu działają pod presją nowej godziny w ramówce, ale jednocześnie – jest w ich działaniach jakaś niemrawa teatralność. Coś co powinno budzić niepokój i grozę staje się raczej ćwiczeniem z wykorzystywania różnego oświetlenia w filmie. Bo trzeba przyznać, że to film absolutnie genialnie oświetlony, z pięknie przemyślanymi i skomponowanymi kadrami. Reżyser korzysta ze wszystkich środków by oddać na ekranie ziarnistość i przeciągnięte kolory telewizji początku wieku. To są zabiegi fantastycznie wykorzystane, co sprawia, że „Primetime” może nie dowozi w warstwie psychologicznej, ale jest rzeczywiście fantastyczny wizualnie.
Wiele osób chwali Roberta Pattinsona za jego rolę, ale ja jestem rozdarta. Jasne, mówi z amerykańskim akcentem tak dobrze, że budzi to pewnie niepokój niektórych Brytyjczyków a może nawet samych amerykanów. Jego twarz idealnie nadaje się do długich zbliżeń i dziwnego oświetlania, bo Pattinson twarz ma wyjątkową, ciekawą i niejednoznaczną. Może być zarówno bardzo przystojny jak i budzić pewien niepokój. Problem jednak w tym, że film nie daje mu w pełni rozwinąć swojego bohatera, nie jesteśmy się w stanie do niego przebić. We fragmentarycznej narracji Hansen nie wypada jak prawdziwy człowiek, ale raczej jako symbol – pragnącego sukcesu dziennikarza. Jest to jednak wciąż za mało by zbudować na tym intrygującą rolę. Zwłaszcza, że on też nie ma za wiele kontekstu, więc trudno nam powiedzieć – czy popularność programu go zmieniła, czy niepokojące zachowania są nowe i czy niewierność jest przejawem wyrachowania i poczucia bezkarności, czy to po prostu słabość mężczyzn w pewnym wieku.
Zdecydowanie ciekawsze są postaci drugoplanowe. Skyler Gisondo jest genialnie obsadzony jako dorosły mężczyzna grający nastolatka, który wciąga przestępców w pułapkę. Gisondo ma trzydzieści lat i najbardziej niewinną i dziecięcą twarz jaką można sobie wyobrazić. Jest nie tylko doskonale obsadzony, ale też jego rola jest chyba najciekawsza ze wszystkich w serialu. Wchodzi do historii jako młody człowiek, który pragnie tylko karty potwierdzającej jego przynależność do związku aktorów, ale im dłużej jest w programie tym bardziej daje się wciągnąć w jego mroczny świat. I to chyba jedyna postać w tym filmie, która przechodzi jakąś drogę, choć mam poczucie, że ponownie – za dużo tu niedopowiedzeń. W tle jest niezwykle ciekawa relacja z jego kolegą, też aktorem, który rzuca niepokojącymi uwagami, ale film nic z tym nie robi.
Bardzo dobra jest też Merritt Wever, jako producentka programu, choć mam wrażenie, że twórcy nie mają żadnego pomysłu jak poprowadzić tą postać w ciekawą stronę. Bo jako producentka, która wykorzysta każdą okazję by uczynić program jeszcze bardziej szokującym, która manipuluje ludźmi wokół siebie, a do tego – jeszcze to lubi, nasza bohaterka wpisuje się w każdy stereotyp. Ponownie – gdyby była jakoś osadzona w świecie, gdybyśmy mogli zobaczyć jakikolwiek kontrapunkt do jej postawy na planie – pewnie wtedy byłoby to dużo ciekawsze. Ale ponownie, twórcy tak bardzo naciskają na to by przedstawić bohaterów tylko w kontekście programu, że nie ma miejsca na nic innego.
Jestem przekonana, że taki był pomysł. Pokazać nam jak straszna jest telewizja i jej twórcy, kiedy pozostawiamy ich trochę samych sobie. Wyjazd na plan jest narracyjnie ciekawy. Wyjęcie bohaterów z codzienności, włożenie ich do hotelu – jeszcze bardziej pogłębia alienację od społeczeństwa. Tylko problem w tym, że kiedy tak się robi trzeba dać nam dużo więcej niż robią to twórcy. Tak by samo prowadzenie postaci zastąpiło widzowi świat zewnętrzny i kontekst. Tymczasem przez większość filmu polegają na grze światłem i kadrem – co daje nam film bardzo piękny i bardzo pusty. A szkoda, bo rzeczywiście to rozliczenie tradycyjnych mediów – zwłaszcza telewizji – początku wieku, to coś co powinno się zrobić. To był czas, który pod wieloma względami ukształtował późniejsze medialne przemiany i doprowadził nad do momentu, w którym, kiedy produkcja wchodziła w Polsce na ekrany w Stanach dyskutowano nad transmitowaniem online egzekucji skazanego przestępcy. Te dwa zjawiska nie są od siebie tak daleko jak mogłoby się wydawać.